همت والاى اين مرد را بايد در طى مسافرت 8 ماهه به سه كشور عراق ، هند و حجاز مشاهده نمود كه چگونه با انبوهى از حوادث و مشكلات ، خاطرات هر روز خود را هرچند در يك يا نيم‌صفحه هم كه شده ، به يادگار گذاشته است ؛ آن هم با اطلاعاتى كه به‌دست آوردن آنها در آن برهه ، بسيار دشوار مىنمود كه اين امر نشان از آگاهى و اهل مطالعه بودن حاجى مسافر ما دارد ؛ به‌ويژه برخى اطلاعات جغرافيايى و تاريخى و تحليل‌هاى سياسى و گاه اجتماعى كه از مشاهدات خود به‌دست مىدهد . اين نوشتار ، علاوه بر اين‌كه در بردارنده ديدگاه‌هاى خاص مؤلف به قضايا و حوادث پيش‌آمده مىباشد ، ادبيات نوشتارى و گاه گفتارى زمان وى را نيز بازتاب مىدهد كه به تناوب و تناسب در ميان متن به چشم مىخورد و هرجا لازم بوده يا اطلاعات نگارنده مجال مىداده ، در ابواب مختلف ، به بيان نظريات و دانسته‌هاى خود پرداخته است . در اين جا لازم است بدين نكته اشاره كنيم كه مطالب اين سفرنامه ، بر اساس دانسته‌ها ، مشاهدات و نظرات مؤلف آن است و همه واقعيات و حقايق يك ملت يا كشورى كه گذر مسافر ما بدان افتاده است را گزارش نمىكند ؛ زيرا ايشان در زمان و شرايطى خاص و مدت محدود سفر و بر اساس مطالعات و دريافت‌هاى پيشين تحقيقات ميدانى كه در هنگامه سفر انجام داده است ، اين سفرنامه را نگاشته تا گوشه‌اى از تاريخ اين سرزمين و ديگر كشورهايى كه در طول سفر ديده را منعكس كند . بىشك ، عصر قجرى را مىتوان به شهادت آثار موجود ، دوران رواج و اوج فرهنگ خاطره‌نگارى و سفرنامه‌نويسى دانست كه بسيارى از اين تأليفات و گزارش‌ها در مجموعه 8 جلدى « پنجاه سفرنامه حج قاجارى » به كوشش حج الاسلام والمسلمين دكتر رسول جعفريان گردآورى شده است . هرچند تاريخ سفرنامه حاضر پهلوى است ، ولى درك چهار شاه قجرى با مسائل